تأملی بر ماهیت تعهدات دولت‏ ها در قبال حق توسعۀ اقتصادی ناشی از فناوری هسته ‏ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری حقوق بین الملل عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائمشهر

2 استادیار حقوق بین الملل، موسسه آموزش عالی فروردین قائمشهر

3 استادیار گروه حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس

چکیده

حق توسعۀ اقتصادی جلوه‌ای از توسعه است که در ادبیات حقوق بین ‏الملل مورد توجه قرار گرفته است. این حق به‏ منزلۀ یکی از حقوق اولیۀ دولت ‏ها و نتایج طبیعی حاکمیت آن‏ ها موضوعیت می‏ یابد و از حقوقی است که منشور ملل متحد بر آن استوار شده است و به ‏موجب آن، دولت‏های جهان متعهد شده ‏اند در حل مسائل مربوط به امور اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یا به ‏طور کلی توسعه با یکدیگر همکاری کنند. پرسشی که مطرح می‏شود این است که ماهیت این تعهد و تکلیف دولت‏ ها در برابر حق توسعۀ اقتصادی دیگر کشورها خصوصاً درمورد توسعۀ دانش و فناوری صلح ‏آمیز هسته ‏ای چیست؟ با وجود ادعای کشورهای توسعه ‏یافته مبنی بر نبودن قواعد یا کنوانسیون الزام ‏آور بین‏ المللی درخصوص تعهد به همکاری و کمک به کشورهای درحال توسعه، با توجه به این‏که حق توسعه جزو ارزش ‏های بنیادین بشری و در قالب تعهدات منشور به‏ صورت کلی مقرر شده است، این پژوهش‏ نشان می ‏دهد تا زمانی که فعالیت‏های اقتصادی کشورها ازجمله در زمینۀ انرژی هسته‏ای تهدیدی واقعی برای صلح و امنیت بین‏المللی و منطقه ‏ای نباشد می‌شود آن رابه ‏عنوان تعهداتی ایجابی و مثبت از جانب دولت‏ های توسعه ‏یافته و هسته ‏ای ‏در قبال کشورهای درحال توسعه برای همکاری و انتقال دانش و فناوری صلح ‏آمیز هسته‏ ای تلقی کرد. بر همین مبنا، نوشتار حاضر با رویکردی توصیفی و تحلیلی در پی کنکاش و پاسخ‏گویی تفصیلی به پرسش مذکور است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reflection on the Nature of Governments' Obligations Towards the Right of Economic Development Due to Nuclear Technology

نویسندگان [English]

  • Akbar Masoumitabar 1
  • Hossein Foroughiniya 2
  • Ali Babaee mehr 3
1 Student of P.H.d in International Law
2 Assistant professor in International Law
3 Assistant Perofessor in Public Law
چکیده [English]

The right to economic development is considered another manifestation of the development issue in international law literature.  It is considered one of the fundamental rights of governments and the natural result of their sovereignty, and one of the rights upon which the United Nations Charter is based, by which the governments of the world commit to solving economic, social, cultural, and development-related issues in cooperation. Despite this, the question raised here is, what is the nature of this commitment and duty of governments towards the right of economic development of other countries, especially regarding the development of peaceful nuclear knowledge and technology? According to our results, despite the claims of developed countries that there are no binding international laws or conventions stipulating the commitment to cooperation and assistance to developing countries, developing countries have a right to development, and although the obligations of the charter are outlined in a general way, as long as the economic activities of the countries, including in the field of nuclear energy, do not pose a threat to the peace and security of other nations, they may be considered positive obligations. The development of peaceful nuclear technologies and the transfer of knowledge to developing countries are the responsibility of nuclear and developed countries. Based on this, the present article, with a descriptive and analytical approach, seeks to explore and give a detailed answer to the above question.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The right to economic development
  • Obligations of governments
  • Nuclear sanctions
  • Nuclear technology
حبیبی مجنده، محمد (1392). تحریم اقتصادی یک‌جانبه و اصل حاکمیت دولت‌ها. جامعه بین‌المللی و حقوق بین‌الملل در قرن بیست‌ویکم (مجموعه مقالات اهدایی به استاد دکتر محمدرضا ضیائی بیگدلی). تهران: انتشارات شهر دانش و خانه اندیشمندان علوم انسانی.
حقیقی، محمدرضا، براتی، فرج‏اله، حسینی، سید حسام‏الدین (1401). تحقق حق بر توسعه در پرتو اقتصاد مقاومتی از منظر فقه و اسناد بین‌‎المللی. تحقیقات حقوقی بین‌المللی، 15(55)، 407-425.
زایدل-هوهن فلدرن، آیگناتس (1379). حقوق بین الملل اقتصادی. سید قاسم زمانی ( مترجم)، تهران: انتشارات پژوهشکده حقوقی شهر دانش.
زنگی‏اهرمی، عهدیه، عزیزی مرادپور، حمید و باقرزاده، احد (1400). آثار تحریم های یک‏جانبه بر رعایت حقوق بشر با تأکید بر تحریم‏های ایالات متحدۀ امریکا علیه ایران. مطالعات بین‏رشته‏ای دانش راهبردی، 11(43)، 39-68.
سادات میدانی، سیدحسین و خلیلی طرقبه، مهدی (1398). بایسته‏های حقوقی نظام تحریم ایالات متحده؛ تحریم‏های ایران. تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش. چاپ اول.
ساعد، نادر (1383). توسعۀ دانش و فناوری صلح‌آمیز هسته‏ای در اسناد و آموزه‌های حقوق بین‌الملل. سیاست دفاعی، 12(46)،72-45.
سلیمی‏ترکمانی، حجت (1397). حق توسعه به‏مثابۀ حقی بشری در گسترۀ حقوق بین‏الملل انرژی. مطالعات حقوق انرژی، 4(2)، 426-405.
شریفی، محسن (1387). دیوان بین‌المللی دادگستری و تعهدات Erga Omnes. سیاست خارجی،22(4)، 1031-1056.
عابدینی، عبدالله (1394). ایران و چالش‏های حقوق بین‏المللی معاصر. تهران: پژوهشکدۀ حقوقی شهر دانش، چاپ اول.
عبداللهی، محسن، روشن‏فکر، پریسا و دبیری، زهرا (1394). کارآمدی اقدامات متقابل به عنوان ضمانت اجرای حقوق بشر. مجله حقوقی بین‏المللی، 32(53)، 159-127.
عسکری، پوریا و وکیل، امیرساعد (1391). نسل سوم حقوق بشر (حقوق همبستگی). تهران: انتشارات مجد. چاپ دوم.
قاسمی، غلامعلی (1395). چالش‏های اصل عدم مداخله و جایگاه آن در حقوق بین‏الملل. آفاق امنیت، 9(33)، 143-172.
قاسمی، غلامعلی و مؤیدیان، امینه (1399). تحریم‏های هسته‏ای آمریکا علیه ایران از منظر حق تعیین سرنوشت اقتصادی ملت ها. تعالی حقوق، 6(1)، 113-151.
مافی، همایون (1385). تأملی بر تحریم اقتصادی آمریکا علیه ایران از منظر حقوق بین‏الملل. حقوق و علوم سیاسی، 1 ، 84-59.
منصوریان، ناصرعلی (1392). اصل بین‏المللی عدم مداخله و تخلف ایالات متحده آمریکا از موافقت‏نامه‌های الجزایر. جامعه بین‏المللی و حقوق بین‏الملل در قرن بیست‌ویکم (مجموعه مقالات اهدایی به استاد دکتر محمدرضا ضیائی بیگدلی). تهران: انتشارات شهر دانش و خانه اندیشمندان علوم انسانی.
منتظری مقدم، رضا، کوچ‌نژاد، عباس و رامین‌نیا، مژگان (1398). ابعاد حقوقی انتقال فناوری هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز در حقوق بین‌الملل. فصلنامه راهبرد اجتماعی – فرهنگی، 8(32)، 179-214.
موسوی، سید فضل‏الله و خداپرست، ناصر (1392). مسئولیت اعضای سازمان‌های بین‌المللی در پرتو طرح مسئولیت کمیسیون حقوق بین‏الملل. دیدگاه‏های حقوق قضایی، 18(64)، 152-182.
مولایی، یوسف (1376). تحلیل پیمان منع گسترش سلاح‏های هسته‏ای با تأکید بر مادۀ 4 پیمان. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 37، 82-65.
مولود، احمد (1385). کاربرد گستردۀ دانش هسته‏ای: نقطۀ خیزی برای توسعۀ اقتصادی کشورها. اطلاعات سیاسی و اقتصادی، 225-226، 193-182.
نورانی، سید امیرسینا (1400). واکاوی تحریم‌های یکجانبۀ اقتصادی در حقوق بین‌الملل: مطالعۀ موردی ایالات متحده. مطالعات بین‌المللی، 18(3)، 53-75.
وکیل، امیرساعد و تحصیلی، زهرا (1392). ایران و تحریم‏های بین‏المللی، تهران: انتشارات مجد، چاپ اول.
Ali, A. M. (2007). Treaty on the non-proliferation of nuclear weapons and its recent issues: a legal perspective. International Journal of Nuclear Law1(4), 305-314.
Bird, A. (2010). Third, state responsibility for human rights violations. European Journal of International Law21(4), 883-900.
Crawford, J. R. (2001). Responsibility to the International Community as a Whole. Indiana Journal of Global Legal Studies, 303-322.
Gutmann, J., Neuenkirch, M., Neumeier, F., & Steinbach, A. (2018). Economic sanctions and human rights: Quantifying the legal proportionality principle (No. 2/18). Research Papers in Economics.
 Ngosso, T. (2013). The Right to Development of Developing Countries: An Argument Against Environmental Protection?. Public Reason, 5(2), 41-59.
Oygarden, K. F. (2017). The Effect of Sanctions on Human Rights: Assessing the Impact of Economic Sanctions on Human Rights Violations in Targeted Countries (Master's thesis).
Oduwole, O. O. (2014). International Law and The Right to Development: A Pragmatic Approach for Africa. ISS, International Institute of Social Studies.
Organisation for Defending Victims of Violence (ODVV) (2014). International Sanction Violating Right to Development. https://www.odvv.org/blog-176-International-Sanctions-Violator-of-the-Right-to-Development..
Subedi, S. P. (2006). International Economic Law, Section A: Evolution and Principles of International Economic Law. University of London Press.
Terry, P. C. (2020). Enforcing US foreign policy by imposing unilateral secondary sanctions: Is might right in public international law? Wash. Int'l LJ30, 1.
Udombana, N. J. (2000). The Third Word and the Right to Development: Agenda for the Next Millennium. Human Rights Quarterly, 22(3), 753-787.
United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD). (27 July 2017). UNCTAD MENA National Awareness Raising Seminar on Consumer Protection Law. Ammonia, Jordan.
United Nations (23 December 200. Unilateral Economic Measures as a Means of Political and Economic Coercion against Developing Countries. GA resolution.
Van Aaken, A. (2019). Introduction to the Symposium on Unilateral Targeted Sanctions. American Journal of International Law113, 130-134.
Zemanek, K. (2000). New Trends in the Enforcement of erga omnes Obligations. Max Planck Yearbook of United Nations Law4(1), 1-52.
دوره 3، شماره 6
پاییز و زمستان
مهر 1401
صفحه 113-125
  • تاریخ دریافت: 22 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری: 17 آبان 1401
  • تاریخ پذیرش: 28 آبان 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 28 آبان 1401